ADHD-medicatie kan helpen om klachten van ADHD te verminderen. Denk aan moeite met concentreren, druk zijn (hyperactiviteit) en dingen doen zonder na te denken over de gevolgen (impulsiviteit). Er bestaan verschillende soorten ADHD-medicijnen. Welk medicijn het beste bij je past, verschilt per persoon.
In dit artikel lees je welke ADHD-medicatie er is, hoe de verschillende medicijnen werken en welke bijwerkingen je kunt krijgen.
Wat doet ADHD-medicatie?
ADHD-medicatie kan ervoor zorgen dat je minder last hebt van ADHD-klachten. Je kunt je bijvoorbeeld beter concentreren, minder impulsief zijn en minder onrust ervaren.
Niet iedereen reageert hetzelfde op ADHD-medicatie. Een medicijn dat bij de ene persoon goed werkt, kan bij iemand anders minder goed werken of meer bijwerkingen geven. Daarom zoek je samen met je arts naar het medicijn en de dosis die het beste bij je past.
ADHD-medicatie kan ADHD niet genezen. Zolang de medicijnen werken, kunnen ze er wel voor zorgen dat je klachten minder erg zijn.
Welke soorten ADHD-medicatie zijn er?
ADHD-medicatie kun je verdelen in twee groepen:
- Stimulerende medicijnen, zoals methylfenidaat, dexamfetamine en lisdexamfetamine.
- Niet-stimulerende medicijnen, zoals atomoxetine en guanfacine.
Daarnaast wordt soms bupropion gebruikt. Dit medicijn is in Nederland niet officieel geregistreerd voor de behandeling van ADHD, maar wordt soms toch voorgeschreven als andere medicijnen niet werken.
Stimulerende medicijnen
Stimulerende medicijnen werken in de hersenen en hebben invloed op dopamine en noradrenaline. Deze stoffen spelen een rol bij aandacht, motivatie en impulsief gedrag.
Methylfenidaat
Methylfenidaat is een veelgebruikt medicijn bij ADHD. Het is onder andere bekend onder merknamen zoals Ritalin® en Concerta®.
Methylfenidaat zorgt ervoor dat dopamine en noradrenaline langer actief blijven in de hersenen. Hierdoor kunnen ADHD-klachten verminderen. Je kunt je beter concentreren en bent minder hyperactief en impulsief.
Dexamfetamine
Dexamfetamine is ook een stimulerend ADHD-medicijn. Het zorgt ervoor dat er meer dopamine en noradrenaline beschikbaar is in de hersenen. Dit gebeurt op een andere manier dan bij methylfenidaat.
Dexamfetamine kan helpen om je beter te concentreren en minder last te hebben van impulsiviteit en hyperactiviteit.
Lisdexamfetamine
Lisdexamfetamine lijkt op dexamfetamine, maar is niet precies hetzelfde. Het is een zogenaamde prodrug, wat betekent dat je lichaam het medicijn eerst moet omzetten voordat het werkt. Nadat je lisdexamfetamine hebt ingenomen, wordt het omgezet in de werkzame stof dexamfetamine. Dexamfetamine zorgt vervolgens voor het effect.
Lisdexamfetamine werkt langer dan dexamfetamine en wordt meestal maar één keer per dag ingenomen.
Niet-stimulerende medicijnen
Stimulerende ADHD-medicatie werkt niet voor iedereen even goed. Sommige mensen hebben bovendien veel last van bijwerkingen of kunnen de medicijnen om een andere reden niet gebruiken. Dan kan je arts ervoor kiezen om een niet-stimulerend medicijn voor te schrijven.
Atomoxetine
Atomoxetine is een niet-stimulerend medicijn voor ADHD. Het verhoogt de hoeveelheid noradrenaline in de hersenen. Hierdoor kunnen klachten zoals moeite met aandacht, impulsiviteit en hyperactiviteit afnemen.
Atomoxetine werkt anders dan stimulerende ADHD-medicatie. Je merkt het effect meestal niet meteen na het innemen van een capsule. Het kan een paar weken duren voordat duidelijk wordt hoe goed het medicijn werkt.
Guanfacine
Guanfacine is ook een niet-stimulerend ADHD-medicijn. Hoe het medicijn precies werkt bij ADHD is nog niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk beïnvloedt guanfacine de werking van noradrenaline in de hersenen. Hierdoor kunnen klachten zoals aandachtsproblemen, impulsiviteit en hyperactiviteit verminderen.
Guanfacine wordt vooral gebruikt bij kinderen en jongeren met ADHD wanneer stimulerende medicijnen onvoldoende werken of te veel bijwerkingen geven.
Bupropion bij ADHD
Bupropion is een medicijn dat vooral bij depressie wordt gebruikt. Soms wordt het ook voorgeschreven om te helpen bij stoppen met roken.
Bupropion is in Nederland niet officieel geregistreerd voor ADHD. Een arts kan het soms toch voorschrijven, bijvoorbeeld als andere behandelingen onvoldoende werken of te veel bijwerkingen geven. Bij volwassenen wordt dit alleen in bepaalde situaties overwogen. Bij kinderen is bupropion geen standaardbehandeling.
Welke ADHD-medicatie past het beste bij jou?
Er bestaat niet één ADHD-medicijn dat voor iedereen het beste werkt. Bij de keuze voor een medicijn kijkt je arts onder andere naar:
- Je leeftijd
- Je klachten
- Hoe lang het medicijn moet werken
- Andere medicijnen die je gebruikt
- Het effect van eerdere behandelingen
- Mogelijke bijwerkingen
- Andere gezondheidsproblemen
- Persoonlijke voorkeur
Soms moet je verschillende medicijnen of doseringen proberen voordat duidelijk wordt welke behandeling het beste bij je past.
Hoe wordt de dosering bepaald?
Bij ADHD-medicatie wordt meestal gestart met een lage dosering. Daarna kan de arts de dosis stap voor stap aanpassen. Daarbij wordt gekeken naar het effect op je klachten en naar eventuele bijwerkingen. Het doel is niet een zo hoog mogelijke dosis, maar een dosis waarbij het medicijn voldoende helpt en de bijwerkingen beperkt blijven.
Lees ook: ‘Feiten en fabels over ADHD: Medicatie, supplementen en hormonen‘.
Welke bijwerkingen kan ADHD-medicatie geven?
Welke bijwerkingen je kunt krijgen en hoe vaak ze voorkomen, verschilt per medicijn. Niet iedereen krijgt bijwerkingen.
Bij stimulerende ADHD-medicatie komen bijvoorbeeld voor:
- Minder eetlust (lees hier meer over ADHD-medicatie en voeding)
- Moeite met slapen
- Hoofdpijn
- Buikpijn of misselijkheid
- Onrust of prikkelbaarheid
- Een snellere hartslag of hogere bloeddruk
Bij niet-stimulerende medicijnen kunnen andere bijwerkingen voorkomen. Atomoxetine kan bijvoorbeeld misselijkheid, verminderde eetlust of vermoeidheid geven. Bij guanfacine komen slaperigheid, duizeligheid en een lagere bloeddruk voor.
Heb je veel last van bijwerkingen? Bespreek dit dan met je arts of apotheker. Soms kan een andere dosis, een ander moment van innemen of een ander medicijn beter bij je passen.
Stop of verander je medicatie niet zelf.
Veelgestelde vragen
Methylfenidaat is het meest gebruikte medicijn bij ADHD. Bij kinderen is het meestal het eerste medicijn dat wordt geprobeerd. Welke medicatie bij volwassenen het meest geschikt is, hangt af van de persoonlijke situatie.
Beide zijn stimulerende ADHD-medicijnen, maar ze hebben op een andere manier invloed op dopamine en noradrenaline. Daardoor kan iemand verschillend reageren op beide medicijnen. Als het ene middel onvoldoende werkt of veel bijwerkingen geeft, kan een arts soms het andere proberen.
Lisdexamfetamine wordt na inname in je lichaam omgezet in dexamfetamine en werkt langer. Daarom wordt lisdexamfetamine meestal één keer per dag ingenomen, terwijl dexamfetamine vaker per dag moet worden ingenomen.
Atomoxetine en guanfacine zijn voorbeelden van niet-stimulerende ADHD-medicijnen. Ze werken anders dan methylfenidaat en (lis)dexamfetamine.
Nee. Wissel niet zelf van medicijn en verander ook niet zelf de dosering. Bespreek met je arts waarom je wilt veranderen. Die kan beoordelen welke andere behandeling geschikt is en hoe je veilig kunt wisselen.
Nee, gebruik ADHD-medicatie niet als het niet aan jou is voorgeschreven. Een arts beoordeelt eerst of het medicijn geschikt en veilig voor je is. Gebruik zonder voorschrift kan bijwerkingen geven en andere risico’s met zich meebrengen.
Lees meer in ons artikel: ‘ADHD-medicatie om beter te studeren: werkt het echt?’
