Op sociale media hoor je soms dat ADHD-medicatie beter werkt als je veel eiwitten eet. Bijvoorbeeld door een eiwitrijk ontbijt te nemen. Eiwitten zouden ervoor zorgen dat je medicatie langer werkt en misschien een ‘crash’ later op de dag voorkomen. Maar klopt dat ook?
Op dit moment is er geen goed wetenschappelijk bewijs dat extra eiwitten ervoor zorgen dat ADHD-medicatie beter of langer werkt. Het belangrijkste is om medicijnen iedere dag op een vast tijdstip in te nemen. Zo voorkom je schommelingen in de werking.
Goed en voldoende eten blijft natuurlijk wel belangrijk. ADHD-medicatie kan ervoor zorgen dat je minder honger hebt. Daardoor kun je minder gaan eten of maaltijden overslaan. Eiwitten maken deel uit van een voedzame maaltijd, maar zijn geen manier om je medicatie sterker te laten werken.
In dit artikel lees je wat we weten over voeding en ADHD-medicatie en waar je zelf op kunt letten.
Heeft eiwit invloed op de werking van ADHD-medicatie?
Voor lisdexamfetamine (Elvanse®), dexamfetamine (onder andere Tentin®) en methylfenidaat (onder andere Concerta®) is niet aangetoond dat eiwitten ervoor zorgen dat het medicijn beter, sneller of langer werkt.
In theorie kan eiwitrijke voeding de werking van dexamfetamine verkorten. Er zijn aanwijzingen dat voedingspatronen met veel dierlijke eiwitten de urine zuurder kunnen maken. Daardoor kan dexamfetamine het lichaam in theorie sneller verlaten. Dit kan ook van belang zijn bij lisdexamfetamine, omdat dit medicijn in het lichaam wordt omgezet in dexamfetamine.
Of dit effect bij mensen met ADHD ook echt merkbaar is, is nog niet goed onderzocht. We kunnen daarom niet zeggen dat een eiwitrijk dieet ADHD-medicatie beter of minder goed laat werken.
Heeft voedsel invloed op de werking van ADHD-medicatie?
Er is wel onderzocht of voedsel invloed heeft op de opname van ADHD-medicatie. Daarbij is bijvoorbeeld gekeken naar het verschil tussen medicijnen innemen op een lege maag en tijdens een maaltijd. Dat is iets anders dan onderzoek naar de invloed van eiwitten alleen.
Lisdexamfetamine
Bij lisdexamfetamine is onderzocht wat de invloed van voedsel is op de opname van het medicijn. Voedsel verandert de totale hoeveelheid werkzame stof die in het lichaam komt niet. Wel kan het iets langer duren voordat de hoeveelheid medicijn in het bloed het hoogst is. De beschikbare onderzoeken zeggen niets specifiek over de invloed van een eiwitrijk voedingspatroon, alleen over de inname met voedsel in het algemeen.
Dexamfetamine
Voor verschillende dexamfetamine-tabletten van 5 mg, zoals Tentin®, Adhesa® en Attenfarm®, is niet goed onderzocht of voedsel invloed heeft op de opname. Daarom weten we niet zeker of eten invloed heeft op de opname van deze tabletten.
Voor Tentin®-tabletten van 10 en 20 mg is dit effect wel onderzocht. Eten verandert de totale hoeveelheid dexamfetamine die in het lichaam terechtkomt niet. Wel wordt er in de officiële productinformatie van dexamfetamine aangeraden om het samen met wat voedsel in te nemen. Dit kan maag- en darmklachten helpen voorkomen.
Methylfenidaat
Bij methylfenidaat kan voedsel invloed hebben op de opname, afhankelijk van het soort tablet of capsule dat je gebruikt. Volg daarom altijd de gebruiksinstructies van jouw medicijn.
Bij kortwerkend methylfenidaat heeft voedsel meestal geen relevant effect op de totale hoeveelheid van het medicijn die wordt opgenomen. Wel kan het medicijn door inname met voedsel iets sneller worden opgenomen. Fabrikanten raden aan om de tabletten telkens op dezelfde tijd ten opzichte van maaltijden in te nemen, bijvoorbeeld tijdens of direct na de maaltijd.
Bij veel langwerkende vormen van methylfenidaat maakt het voor de opname weinig uit of je het medicijn met of zonder voedsel inneemt. Voor sommige producten gelden echter speciale instructies. Dat geldt bijvoorbeeld voor Medikinet® CR en Equasym® XL.
Medikinet® CR
Bij Medikinet® CR is het noodzakelijk om het medicijn tijdens of na het ontbijt in te nemen. De combinatie met een maaltijd zorgt er namelijk voor dat methylfenidaat geleidelijk over de dag uit de capsule wordt afgegeven. Als Medikinet® CR zonder voedsel wordt ingenomen, kan een grotere hoeveelheid methylfenidaat te snel vrijkomen. Hierdoor kan de werking minder voorspelbaar zijn en kan de kans op bijwerkingen toenemen. Medikinet® CR mag dus niet zonder voedsel worden ingenomen.
Equasym® XL
In tegenstelling tot Medikinet® CR, moet Equasym® XL juist ’s ochtends vóór het ontbijt ingenomen worden. Inname op een lege maag zorgt ervoor dat methylfenidaat geleidelijk gedurende de dag wordt afgegeven. Een vetrijke maaltijd kan de opname juist vertragen en ervoor zorgen dat er meer methylfenidaat in het lichaam terechtkomt. Het medicijn kan daardoor anders werken dan bedoeld.
Waarom is voldoende eten belangrijk bij ADHD-medicatie?
Verminderde eetlust
Een verminderde eetlust is een bekende bijwerking van stimulerende ADHD-medicatie, zoals methylfenidaat en amfetaminen. Daardoor kun je minder trek hebben of pas laat merken dat je honger hebt.
Als je hierdoor regelmatig te weinig eet, kan het lastiger worden om voldoende energie en voedingsstoffen binnen te krijgen. Het is daarom belangrijk om gedurende de dag voldoende en gevarieerd te blijven eten.
Eiwitten zijn een belangrijk onderdeel van een gevarieerd dieet. Ze zitten bijvoorbeeld in zuivel, eieren, vlees, vis, peulvruchten, tofu, noten en zaden. Eiwitten, koolhydraten, vetten en vitamines zijn allemaal onderdeel van een gezond en gevarieerd voedingspatroon.
Lees hier meer over vitamine C bij ADHD-medicatie: ‘Vitamine C en ADHD-medicatie: heeft vitamine C invloed op de werking?‘
Kan voeding helpen tegen een ‘crash’?
Sommige mensen ervaren later op de dag een ‘crash’ wanneer hun ADHD-medicatie uitwerkt. Ze voelen zich bijvoorbeeld moe, prikkelbaar, hongerig of minder geconcentreerd.
Zo’n crash kan verschillende oorzaken hebben. Het uitwerken van de medicatie kan een rol spelen, maar ook het feit dat je gedurende de dag weinig hebt gegeten of gedronken.
Er is geen wetenschappelijk bewijs dat eiwitten of een bepaald voedingsmiddel een crash kunnen voorkomen. Wel kan regelmatig en voldoende eten helpen om te voorkomen dat honger of een lage energie-inname extra bijdragen aan klachten zoals vermoeidheid of prikkelbaarheid.
Tips bij een verminderde eetlust door ADHD-medicatie
Merk je dat je door je ADHD-medicatie minder trek hebt? Deze tips kunnen helpen om toch voldoende energie en voedingsstoffen binnen te krijgen:
- Eet op momenten waarop je nog wel trek hebt.
Plan je grotere maaltijden bijvoorbeeld voordat je medicatie je eetlust vermindert of later op de dag wanneer je eetlust weer terugkomt. - Maak gebruik van het ontbijt.
Neem je je medicatie in de ochtend en heb je daarna weinig trek? Dan kan een voedzaam ontbijt vóór of rond de inname een geschikt moment zijn om goed te eten.
Let wel op: Voor sommige ADHD-medicijnen gelden speciale instructies over eten. Volg daarom altijd de instructies op het etiket en in de bijsluiter. - Plan vaste eetmomenten.
Wacht niet altijd tot je honger krijgt. Een vaste lunch, tussendoortjes en avondmaaltijd kunnen helpen om voldoende binnen te krijgen. - Zet een herinnering in je telefoon.
Door minder hongergevoel of door afleiding kun je vergeten om te eten. Een wekker of melding kan helpen om eetmomenten niet over te slaan. Je kunt in de app van MedApp ook handige wekkers instellen. - Kies voor voedingsmiddelen die veel voedingsstoffen en energie leveren.
Denk bijvoorbeeld aan yoghurt of kwark, noten, avocado, eieren, hummus, kaas of volkorenproducten. Zo krijg je ook met een kleinere portie relatief veel binnen. - Kies kleinere porties als een grote maaltijd tegenstaat.
Meerdere kleine maaltijden of tussendoortjes kunnen makkelijker zijn dan drie grote maaltijden. - Drink voldoende.
Als je druk bezig bent, merk je soms minder snel dat je dorst hebt. Zorg er daarom voor dat je verspreid over de dag genoeg drinkt. - Houd onbedoeld gewichtsverlies in de gaten.
Blijf je weinig eten, val je af of lukt het niet om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen? Bespreek dit dan met je arts, apotheker of diëtist.
Veelgestelde vragen
Nee, daar is geen overtuigend bewijs voor. Onderzoek kijkt vooral naar inname met of zonder voedsel, niet specifiek naar de hoeveelheid eiwit.
Dat is niet aangetoond. Er is geen bewijs dat een eiwitrijk ontbijt ervoor zorgt dat ADHD-medicatie langer werkt of minder snel uitwerkt.
Een voedzaam ontbijt kan wel helpen om voldoende energie en voedingsstoffen binnen te krijgen voordat je eetlust mogelijk afneemt. Als je gedurende de dag weinig hebt gegeten, kunnen honger en een tekort aan energie bovendien bijdragen aan klachten zoals vermoeidheid en prikkelbaarheid.
Niet standaard. Het gebruik van ADHD-medicatie betekent niet dat je lichaam meer eiwitten nodig heeft.
De hoeveelheid eiwit die je nodig hebt, hangt onder andere af van je leeftijd, lichaamsgewicht, voedingspatroon en lichamelijke activiteit. De meeste mensen halen voldoende eiwitten uit gewone voeding.
Een eiwitshake is meestal niet nodig wanneer je voldoende en gevarieerd eet. Een shake kan wel een praktische manier zijn om extra eiwitten en energie binnen te krijgen wanneer eten lastig is door een verminderde eetlust.
Gebruik een eiwitshake niet als vervanging voor al je normale maaltijden. Gewone voeding levert naast eiwitten namelijk ook vezels, vitamines, mineralen en andere voedingsstoffen.
Heb je door je ADHD-medicatie langdurig weinig eetlust, verlies je onbedoeld gewicht of lukt het niet om voldoende te eten? Bespreek dit dan met je arts, apotheker of diëtist.
