ADHD komt voor bij zowel vrouwen als mannen. Toch wordt ADHD bij jongens en mannen vaker en meestal eerder herkend dan bij meisjes en vrouwen. Dat komt onder andere doordat de klachten zich soms anders uiten.
In dit artikel lees je welke verschillen er gemiddeld zijn tussen mannen en vrouwen met ADHD, waarom ADHD bij vrouwen soms op latere leeftijd wordt ontdekt en of er verschillen zijn in de behandeling.
Komt ADHD vaker voor bij mannen dan bij vrouwen?
Bij kinderen wordt ADHD veel vaker vastgesteld bij jongens dan bij meisjes. Op volwassen leeftijd wordt het verschil tussen mannen en vrouwen kleiner.
Uit gegevens van Nivel Zorgregistraties blijkt dat er in 2024 in Nederland naar schatting 396.200 mensen met ADHD-klachten bekend waren bij de huisarts. Daarvan was ongeveer 55% man en 45% vrouw.
Uit dat onderzoek bleek ook dat ADHD-klachten het meest voorkomen bij 10- tot en met 19-jarigen. Daarnaast komt ADHD bij 5- tot en met 19-jarigen duidelijk vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. In de leeftijdsklassen daarna komt ADHD ongeveer evenveel bij mannen voor als bij vrouwen.
Deze cijfers laten zien dat ADHD bij mannen vaker en op jongere leeftijd wordt geregistreerd. Ze bewijzen niet dat ADHD ook daadwerkelijk vaker voorkomt bij mannen. Dit kan betekenen dat vrouwen minder vaak ADHD hebben, óf dat ADHD minder goed wordt herkend bij vrouwen.
Ziet ADHD er anders uit bij vrouwen?
De belangrijkste kenmerken van ADHD zijn bij mannen en vrouwen hetzelfde: moeite met aandacht, hyperactiviteit (druk zijn) en impulsiviteit (dingen doen zonder erover na te denken). Welke klachten en hoe duidelijk ze zichtbaar zijn, kan wel verschillen.
ADHD bij vrouwen
Vrouwen met ADHD hebben gemiddeld vaker klachten met aandacht en concentratie. Denk bijvoorbeeld aan:
- Snel afgeleid zijn
- Moeite hebben met plannen en organiseren
- Dingen vergeten of kwijtraken
- Moeite hebben om taken af te maken
- Veel onrust in het hoofd ervaren
Deze klachten zijn soms minder zichtbaar voor anderen dan bijvoorbeeld druk of impulsief gedrag. Vrouwen met ADHD hebben daarnaast relatief vaak bijkomende klachten zoals angst of somberheid. Deze klachten kunnen soms meer opvallen dan ADHD-klachten. Daardoor valt het niet altijd op dat een vrouw ADHD heeft.
ADHD bij mannen
Bij jongens en mannen met ADHD wordt gemiddeld vaker hyperactief en impulsief gedrag gezien. Bijvoorbeeld veel bewegen, door anderen heen praten of snel dingen doen zonder na te denken.
Het drukke en impulsieve gedrag past bij het stereotype beeld van ADHD. Dit gedrag valt vaak al sneller op, bijvoorbeeld op school. Jongens worden daardoor gemiddeld op jongere leeftijd naar een arts verwezen om te onderzoeken of ze ADHD hebben.
Dit betekent niet dat alle mannen met ADHD druk zijn. Mannen kunnen bijvoorbeeld ook last hebben van minder zichtbare klachten, zoals aandachtsproblemen of innerlijke onrust.
Welke klachten het meest opvallen en hoeveel last iemand ervan heeft, verschilt per persoon. We beschrijven hier alleen patronen die gemiddeld vaker in onderzoek worden gezien.
Lees ook: ‘Feiten en fabels over ADHD: Medicatie, supplementen en hormonen‘.
Waarom wordt ADHD bij vrouwen vaak later herkend?
ADHD bij vrouwen wordt regelmatig pas op volwassen leeftijd vastgesteld. Daar kunnen verschillende redenen voor zijn.
Minder opvallende klachten
Een belangrijke reden is dat klachten die voor anderen minder zichtbaar zijn, zoals dromerigheid, vergeetachtigheid en moeite met plannen, minder opvallen dan druk gedrag of veel praten. Meisjes met ADHD hebben gemiddeld vaker minder opvallende klachten dan jongens met ADHD.
Het stereotype beeld dat mensen van ADHD hebben, past niet zo goed bij deze groep meisjes. Leraren op school of ouders denken daardoor niet altijd aan ADHD en laten hun dochter minder snel testen door een arts.
Ook kan ADHD worden aangezien voor andere klachten. Als iemand vooral last heeft van angst, stress of somberheid, kan ADHD minder snel worden herkend.
Maskeren en compenseren
Sommige vrouwen leren zichzelf manieren aan om hun problemen te verbergen of op te vangen. Ze besteden bijvoorbeeld veel extra tijd aan plannen, controleren of zich aanpassen aan anderen. Hierdoor kunnen de ADHD-klachten voor anderen minder zichtbaar zijn.
Welke rol spelen hormonen bij ADHD bij vrouwen?
Menstruatiecyclus
Sommige vrouwen met ADHD ervaren in de periode tussen hun eisprong en menstruatie meer ADHD-klachten. Daarnaast kunnen ze in die periode, ook wel de luteale fase genoemd, last hebben van stemmingswisselingen en meer moeite hebben met nadenken en onthouden.
Mogelijk spelen veranderingen in vrouwelijke hormonen, zoals oestrogeen en progesteron, hierbij een rol. Het onderzoek hiernaar is nog beperkt en de precieze invloed is nog niet duidelijk.
In een klein onderzoek werd gezien dat vrouwen met ADHD een grotere kans hebben op PMS dan vrouwen zonder ADHD. PMS (premenstrueel syndroom) is een verzameling van lichamelijke en psychische klachten die je kunt ervaren in de weken of dagen voordat je ongesteld wordt. Denk hierbij aan hoofdpijn, pijnlijke of gevoelige borsten, een opgeblazen gevoel, pijn in de buik en vermoeidheid.
Het is nog niet duidelijk hoe groot de invloed van hormonen precies is. Ook weten we nog niet of ADHD-medicatie tijdens bepaalde fasen van de cyclus misschien anders werkt. Er is meer onderzoek nodig om dit beter te begrijpen.
Merk je dat je klachten of de werking van je medicatie steeds veranderen rond je menstruatie en heb je hier last van? Bespreek dit dan met je arts. Pas je medicatie niet zelf aan.
Is de behandeling van ADHD anders voor vrouwen en mannen?
De basis van de behandeling van ADHD is bij vrouwen hetzelfde als bij mannen. De behandeling kan bestaan uit uitleg en vaardigheidstraining over ADHD, medicijnen en psychologische behandelingen zoals cognitieve gedragstherapie. Welke behandeling het beste bij je past, hangt af van je klachten, gezondheid en persoonlijke voorkeur.
Psychologische behandeling en praktische ondersteuning
Bij vrouwen kan het belangrijk zijn om ook aandacht te hebben voor mentale klachten die naast ADHD voorkomen. Angst, somberheid en ADHD-klachten kunnen elkaar versterken. Door alle klachten goed te bekijken, kan de behandeling beter worden aangepast aan de persoon.
ADHD-medicatie
Bij zowel vrouwen als mannen met ADHD wordt methylfenidaat, dexamfetamine en lisdexamfetamine voorgeschreven.
Bij vrouwen hebben zwangerschap en borstvoeding wel invloed op de keuzes over medicatie. Niet ieder medicijn is geschikt om te gebruiken tijdens de zwangerschap of als je borstvoeding geeft. Bespreek daarom met je arts wat in jouw situatie veilig en passend is.
Het is nog niet duidelijk of ADHD-medicatie anders werkt bij vrouwen dan bij mannen. Hier is meer onderzoek voor nodig.
Heb je het gevoel dat je ADHD-medicatie niet goed werkt of bijwerkingen geeft? Bespreek dit dan met je arts of apotheker en verander de dosering niet zelf. Wil je iets veranderen aan je behandeling? Bespreek dit dan ook met je behandelaar.
Veelgestelde vragen
Bij kinderen wordt ADHD vaker vastgesteld bij jongens dan bij meisjes. Op volwassen leeftijd wordt dit verschil kleiner. Waarschijnlijk wordt ADHD bij meisjes en vrouwen ook vaker gemist of later herkend.
Deze vorm van ADHD wordt gemiddeld vaker gezien bij vrouwen dan bij mannen. De term ADD wordt tegenwoordig niet meer gebruikt als aparte officiële diagnose. De juiste naam is nu ADHD met kenmerken van onoplettendheid.
Ja. Vrouwen met ADHD kunnen net als mannen hyperactief en impulsief zijn. Hyperactiviteit hoeft ook niet altijd zichtbaar te zijn voor anderen als iemand die veel beweegt of praat. Sommige mensen ervaren vooral een innerlijke onrust.
ADHD-klachten bij vrouwen zijn soms minder zichtbaar voor anderen. Zo hebben vrouwen gemiddeld vaker last van aandachtsproblemen en innerlijke onrust dan van opvallend druk of impulsief gedrag. Ook proberen vrouwen soms hun klachten te maskeren of zich aan te passen. Hierdoor wordt ADHD soms pas op volwassen leeftijd vastgesteld.
Dat lijkt mogelijk. Sommige vrouwen merken dat hun ADHD-klachten veranderen tijdens hun menstruatiecyclus, bijvoorbeeld in de periode voor de menstruatie. Veranderingen in hormonen, zoals oestrogeen, spelen hierbij mogelijk een rol. Er is echter nog te weinig onderzoek gedaan om precies te weten hoe groot het effect is en wat dit betekent voor de behandeling.
