Lisdexamfetamine is een medicijn dat wordt gebruikt bij ADHD. Het is een stimulerend medicijn dat kan helpen om je beter te concentreren. Ook zorgt het ervoor dat je minder druk bent (hyperactief) en minder dingen doet zonder na te denken over de gevolgen (impulsief).
Maar hoe werkt lisdexamfetamine precies? Hoe lang werkt het en welke bijwerkingen kun je krijgen? In dit artikel lees je wat je moet weten over het gebruik van lisdexamfetamine bij ADHD.
Wat is lisdexamfetamine?
Lisdexamfetamine is een stimulerend medicijn voor de behandeling van ADHD. Het is verkrijgbaar onder de merknaam Elvanse®.
Lisdexamfetamine werkt zelf nog niet direct. Nadat je het medicijn hebt ingenomen, zet je lichaam het om in dexamfetamine. Dat is de stof die uiteindelijk voor de werking zorgt. Lisdexamfetamine wordt daarom een prodrug genoemd: een medicijn dat je lichaam eerst moet omzetten voordat het werkt.
Wanneer schrijft een arts lisdexamfetamine voor?
Lisdexamfetamine kan worden voorgeschreven aan volwassenen en aan kinderen vanaf 6 jaar met ADHD.
Bij kinderen wordt meestal eerst methylfenidaat geprobeerd. Als dat niet goed genoeg werkt of te veel bijwerkingen geeft, kan lisdexamfetamine worden gegeven.
Bij volwassenen is lisdexamfetamine, samen met methylfenidaat en dexamfetamine, een van de eerste keuzes als de arts besluit ADHD met medicatie te behandelen.
Medicatie wordt vaak gecombineerd met extra begeleiding, zoals uitleg over ADHD, praktische ondersteuning of gedragstherapie.
Hoe werkt lisdexamfetamine?
Na inname wordt lisdexamfetamine in het lichaam omgezet in de werkzame stof dexamfetamine. Dexamfetamine werkt in de hersenen en heeft daar invloed op dopamine en noradrenaline.
Deze stoffen spelen onder andere een rol bij aandacht en motivatie. Dexamfetamine verbetert hiermee de concentratie en zorgt ervoor dat je minder hyperactief en impulsief bent.
ADHD verdwijnt niet door het gebruik van lisdexamfetamine. Het medicijn kan wel helpen om de klachten te verminderen.
Hoe lang werkt lisdexamfetamine?
Lisdexamfetamine begint meestal na ongeveer 1,5 uur te werken. De werking kan ongeveer 13 uur aanhouden. Dat verschilt wel per persoon. Sommige mensen merken dat het medicijn korter of juist langer effect heeft.
Omdat lisdexamfetamine langdurig werkt, hoef je het meestal maar één keer per dag in te nemen.
Hoe gebruik je lisdexamfetamine?
Neem lisdexamfetamine in de ochtend. Als je het later op de dag inneemt, kun je ’s avonds moeite krijgen met slapen.
Je kunt lisdexamfetamine met of zonder eten innemen. De capsule kun je in zijn geheel doorslikken met water.
Heb je moeite met het doorslikken van de capsule? Dan mag je de capsule ook openen. De inhoud kan worden gemengd met bijvoorbeeld:
- Yoghurt
- Water
- Sinaasappelsap
Wat is de dosering van lisdexamfetamine?
De juiste dosering verschilt per persoon. Je arts kijkt naar het effect van de medicatie en naar eventuele bijwerkingen.
Bij kinderen vanaf 6 jaar en volwassenen is de gebruikelijke startdosering 30 mg één keer per dag in de ochtend. Soms wordt er gestart met 20 mg.
Als dat nodig is, kan de arts de dosering stap voor stap verhogen tot 70 mg per dag. Verander je dosering nooit zelf.
Wat doe je als je lisdexamfetamine bent vergeten?
Ben je een dosis vergeten? Sla de vergeten dosis dan over.
Neem lisdexamfetamine niet later op de dag alsnog in. Hierdoor kun je ’s avonds of ’s nachts moeite krijgen met slapen.
Neem ook geen dubbele dosis om een vergeten capsule in te halen. Neem de volgende ochtend weer je normale dosis.
Welke bijwerkingen kan lisdexamfetamine geven?
Net als andere medicijnen kan lisdexamfetamine bijwerkingen veroorzaken. Niet iedereen krijgt hier last van.
Veelvoorkomende bijwerkingen zijn:
- Minder eetlust
- Moeite met slapen
- Droge mond
- Hoofdpijn
- Buikpijn
- Misselijkheid
- Rusteloos of nerveus zijn
Ook kan je hartslag sneller worden en je bloeddruk kan stijgen. Daarom controleert je arts die tijdens de behandeling. Bij kinderen wordt ook gecontroleerd of ze normaal groeien.
Heeft lisdexamfetamine wisselwerkingen met andere medicijnen?
Ja, lisdexamfetamine kan een wisselwerking hebben met andere medicijnen. Vooral met:
- Fenelzine en tranylcypromine
Dit zijn medicijnen om depressie te behandelen. Gebruik je deze medicijnen samen met lisdexamfetamine, dan kan je bloeddruk gevaarlijk hoog worden. - Ritonavir
Dit medicijn wordt gebruikt bij hiv. Door de combinatie worden de werking en bijwerkingen van lisdexamfetamine versterkt.
Ook andere medicijnen kunnen invloed hebben op lisdexamfetamine, en andersom. Vertel je arts en apotheker daarom altijd welke medicijnen en supplementen je gebruikt.
Mag je zomaar stoppen met lisdexamfetamine?
Stop niet zomaar met lisdexamfetamine als je het al langere tijd gebruikt.
Wanneer je plotseling stopt, kun je bijvoorbeeld erg moe worden of last krijgen van sombere gevoelens. Overleg altijd eerst met je arts als je wil stoppen met lisdexamfetamine. De apotheker kan je ook helpen met het afbouwen van dit medicijn.
Is lisdexamfetamine verslavend?
Lisdexamfetamine is een stimulerend medicijn en kan verkeerd worden gebruikt. Er bestaat daarom een risico op misbruik en verslaving.
Dat betekent niet dat iedereen die lisdexamfetamine gebruikt eraan verslaafd raakt. Het risico neemt toe wanneer je het medicijn anders gebruikt dan voorgeschreven, bijvoorbeeld door hogere doseringen te nemen.
Gebruik lisdexamfetamine alleen zoals je arts het heeft voorgeschreven en geef je medicatie nooit aan iemand anders.
Merk je dat je steeds vaker extra medicatie wilt nemen of het gevoel hebt dat je niet meer zonder kunt? Bespreek dit dan met je arts of apotheker.
Mag je autorijden met lisdexamfetamine?
Lisdexamfetamine kan bijwerkingen geven zoals nervositeit, angst, duizeligheid of rusteloosheid. Deze klachten kunnen invloed hebben op je rijvaardigheid.
De eerste drie dagen na de start van dit medicijn mag je niet autorijden. Dit geldt ook wanneer je dosering wordt verhoogd. Als je na die drie dagen geen last meer hebt van bijwerkingen, mag je weer autorijden.
Daarnaast gelden er speciale regels voor ADHD en stimulerende medicatie in het verkeer. Kijk voor je persoonlijke situatie op de website van het CBR of bespreek dit met je arts of apotheker.
Mag je alcohol drinken bij lisdexamfetamine?
Alcohol kan sommige bijwerkingen van lisdexamfetamine versterken. Je kunt bijvoorbeeld meer last krijgen van onrust of minder goed kunnen inschatten wat veilig is. Drink daarom liever geen alcohol of beperk het gebruik ervan.
Lees ook: ‘Drugs en ADHD: Wat zijn de risico’s?’
Mag je alles eten en drinken?
Je kunt lisdexamfetamine met of zonder voedsel innemen. Je hoeft je niet aan een speciaal dieet te houden. Lees meer in dit artikel: ‘Voeding en ADHD-medicatie: heeft eiwit invloed op de werking?’
Op sociale media wordt soms gezegd dat vitamine C invloed kan hebben op de werking van lisdexamfetamine, maar dat is niet zo. Lees meer in dit artikel: ‘Vitamine C en ADHD-medicatie: heeft vitamine C invloed op de werking?’
Heb je minder eetlust door je medicatie? Probeer voldoende te blijven eten. Bespreek het met je arts als je blijft afvallen.
Lisdexamfetamine bij zwangerschap en borstvoeding
Het wordt afgeraden om lisdexamfetamine te gebruiken als je zwanger wilt worden of als je zwanger bent. We weten nog niet zeker of het medicijn schadelijk kan zijn voor het ongeboren kind. Overleg daarom altijd eerst met je arts en geef door aan de apotheek dat je zwanger bent.
Geef je borstvoeding en wil je lisdexamfetamine gebruiken? Dit medicijn komt in de moedermelk terecht. Wat het effect daarvan is op het kind, is nog niet bekend. Neem daarom liever geen risico en overleg met je arts en geef door aan de apotheek dat je borstvoeding geeft.
Soms kan je behandelaar besluiten dat je lisdexamfetamine toch kunt gebruiken als je borstvoeding geeft. Neem contact op met de arts als je kindje minder goed drinkt of slaapt of erg onrustig is.
Onder welke merknamen is lisdexamfetamine verkrijgbaar?
Lisdexamfetamine is de werkzame stof in dit medicijn voor ADHD. Het is beschikbaar onder de merknaam Elvanse®. Er bestaan capsules met 20, 30, 40, 50, 60 en 70 mg lisdexamfetamine.
Heb je een recept nodig voor lisdexamfetamine?
Ja, lisdexamfetamine is alleen op recept verkrijgbaar.
Je arts beoordeelt eerst of het medicijn geschikt is voor jou. Ook wordt tijdens de behandeling gecontroleerd of het medicijn voldoende werkt en of je last hebt van bijwerkingen.
Gebruik lisdexamfetamine niet zonder recept.
Wordt lisdexamfetamine vergoed?
Voor de vergoeding van lisdexamfetamine gelden in Nederland voorwaarden.
Lisdexamfetamine wordt vanuit de basisverzekering vergoed als je ADHD hebt en je eerst methylfenidaat hebt geprobeerd. Soms moet je een eigen bijdrage en/of eigen risico betalen.
De precieze kosten kunnen veranderen. Controleer daarom altijd de actuele vergoeding bij je zorgverzekeraar of op Medicijnkosten.nl.
Wil je meer weten over de terugbetaling van de eigen bijdrage? Lees het artikel over Terugbetalingsregeling medicijnen.
Veelgestelde vragen
Nee. Lisdexamfetamine wordt in het lichaam omgezet naar dexamfetamine. Dexamfetamine is de stof die zorgt voor de werking tegen ADHD-klachten.
Elvanse® bevat lisdexamfetamine en werkt langdurig. Het moet meestal één keer per dag worden ingenomen. Dexamfetamine werkt korter en wordt meestal meerdere keren per dag ingenomen.
Elvanse® bevat lisdexamfetamine en werkt ongeveer 13 uur lang. Hoe lang je effect hebt, kan per persoon verschillen.
Ja. Je kunt het met of zonder eten innemen. Je mag de capsule ook openen en de inhoud mengen met yoghurt, water of sinaasappelsap.
Verander je dosering niet zelf. Bespreek met je arts wanneer het effect afneemt en welke klachten je dan merkt. Samen kunnen jullie bekijken of de dosering, het innamemoment of de behandeling moet worden aangepast.
